26 октября 2021 года в Алматы представлен юбилейный календарь «Деятели казахского балета» — уникальный проект Qazaq Ballet Magazine, который сохраняет память о творцах казахского балета и объединяет историю, науку и искусство в одном издании. Это не просто календарь: каждая страница — мини-энциклопедия с биографией юбиляра и его заслугами, дополненная авторскими графическими портретами, создающими визуальный образ героев.
Календарь, изданный на казахском и русском языках, охватывает 11 юбиляров, чьи даты рождения или юбилеи приходятся на 2022 год, и представляет собой систематизированный свод биографических данных ключевых фигур казахского балета. В рамках презентации в Казахской национальной академии искусств имени Т. Жургенова также организована выставка портретных работ, созданных художником Дулатом Дендером специально для календаря.
Проект был реализован благодаря слаженной работе команды: Дамир Уразымбетов — автор идеи, текстов и главный редактор, Тогжан Молдалим — соавтор текстов и перевод на казахский язык, Дулат Дендер — художник, Гузель Нуримбетова — дизайн и верстка. Создание календаря потребовало комплексной научной и организационной работы: кропотливой проверки архивных источников, критического анализа литературы, сопоставления фотографических и документальных материалов, а также структурирования информации с учетом историко-культурного контекста. В издание включены артисты, режиссеры, либреттисты, балетмейстеры, художники и исследователи, чья деятельность обусловила становление и институционализацию казахского балета.
Юбиляры календаря:
ЯНВАРЬ: Минтай Тлеубаев (03.01.1947–24.12.2009) — артист балета, балетмейстер, педагог.
ФЕВРАЛЬ: Заурбек Райбаев (13.02.1932–01.11.2011) — артист балета, балетмейстер, педагог.
МАРТ: Улан Мирсеидов (06.03.1952–30.01.2013) — артист балета, педагог, общественный деятель.
АПРЕЛЬ: Ольга Всеволодская-Голушкевич (16.04.1917–21.12.1993) — актриса, хореограф, исследователь.
МАЙ: Булат Джантаев (25.05.1947–18.06.2007) — артист балета, педагог, общественный деятель.
ИЮНЬ: Владимир Колоденко (26.06.1907–09.08.1980) — театральный художник, главный художник Казахского театра оперы и балета.
ИЮЛЬ: Лидия Сарынова (28.07.1927–06.12.2006) — балетовед.
АВГУСТ: Рамазан Бапов (16.08.1947–11.03.2014) — артист балета, педагог.
СЕНТЯБРЬ: Азербайджан Мамбетов (02.09.1932–17.11.2009) — режиссер театра и кино, педагог.
ОКТЯБРЬ: Международный день балета
НОЯБРЬ: Гульжихан Галиева (11.11.1917–04.08.1982) —актриса, общественный деятель.
ДЕКАБРЬ: Ануарбек Джалилов (27.12.1937–26.08.1999) — артист балета, педагог.
Юбилейный календарь «Деятели казахского балета» стал показательным результатом работы команды Qazaq Ballet Magazine, последовательно занимающейся исследованием, сохранением и популяризацией национального балетного наследия. Это издание не только фиксирует культурную память, но и превращает историю искусства в живой, наглядный и доступный ресурс для широкой аудитории.
Дополнительные ресурсы для изучения:
- Официальный сайт РИТИ — ГИТИСа: В календаре «Деятели казахского балета» отмечены юбилеи выпускников ГИТИСа;
- Репортаж Евгении Морозовой на сайте Ratel.kz: Алма-Ата и Алматы. История на пуантах;
- Статья Тогжан Молдалим в научном журнале Central Asian Journal of Art Studies: Qazaq Ballet Magazine как форма креативной индустрии в пространстве хореографии.
Мерейтойлық күнтізбе «Қазақ балетінің қайраткерлері» таныстырылды
2021 жылғы 26 қазанда Алматыда «Қазақ балетінің қайраткерлері» атты мерейтойлық күнтізбе таныстырылды. Бұл — Qazaq Ballet Magazine жүзеге асырған ерекше жоба, қазақ балетінің тұлғаларын есте сақтап, тарихты, ғылымды және өнерді бір басылымда тоғыстырады. Бұл жай күнтізбе емес: әр беті — мерейтой иесінің өмірбаяны мен еңбектерін қамтитын шағын энциклопедия, оған қосымша кейіпкерлердің бейнесін айшықтайтын авторлық графикалық портреттер ұсынылған.
Қазақ және орыс тілдерінде жарық көрген күнтізбе 2022 жылға сәйкес келген 11 мерейтой иесін қамтып, қазақ балетінің іргелі тұлғаларына қатысты жүйеленген биографиялық деректерді ұсынады. Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясында өткен таныстырылым аясында суретші Дулат Дендердің күнтізбе үшін арнайы жасаған портреттік жұмыстарының көрмесі де ұйымдастырылды.
Жоба ұжымдық еңбектің нәтижесінде жүзеге асты: идея авторы, мәтіндердің құрастырушысы және бас редакторы — Дамир Уразымбетов, мәтіндердің тең авторы әрі қазақ тіліне аударушы — Тоғжан Молдалім, суретші — Дулат Дендер, дизайн мен беттеу — Гузель Нуримбетова. Күнтізбені әзірлеу мұқият ғылыми әрі ұйымдастырушылық жұмысты талап етті: архив деректерін тексеру, әдебиетті сыни тұрғыдан талдау, фотосуреттер мен құжаттық материалдарды салыстыру, тарихи-мәдени контексті ескеріп мәліметтерді құрылымдау. Басылымға әртістер, режиссерлер, либреттистер, балетмейстерлер, суретшілер мен зерттеушілер енгізілген — олардың еңбектері қазақ балетінің қалыптасуы мен институционалдануын айқындады.
Күнтізбенің мерейтой иелері:
Қаңтар: Мыңтай Тілеубаев (03.01.1947–24.12.2009) — балет әртісі, балетмейстер, педагог.
Ақпан: Зауырбек Райбаев (13.02.1932–01.11.2011) — балет әртісі, балетмейстер, педагог.
Наурыз: Ұлан Мирсеидов (06.03.1952–30.01.2013) — балет әртісі, педагог, қоғам қайраткері.
Сәуір: Ольга Всеволодская-Голушкевич (16.04.1917–21.12.1993) — актриса, хореограф, зерттеуші.
Мамыр: Болат Джантаев (25.05.1947–18.06.2007) — балет әртісі, педагог, қоғам қайраткері.
Маусым: Владимир Колоденко (26.06.1907–09.08.1980) — театр суретшісі, ҚазКСР опера және балет театрының бас суретшісі.
Шілде: Лидия Сарынова (28.07.1927–06.12.2006) — балеттанушы.
Тамыз: Рамазан Бапов (16.08.1947–11.03.2014) — балет әртісі, педагог.
Қыркүйек: Әзірбайжан Мәмбетов (02.09.1932–17.11.2009) — театр және кино режиссері, педагог.
Қазан: Халықаралық балет күні.
Қараша: Гүлжихан Ғалиева (11.11.1917–04.08.1982) — актриса, қоғам қайраткері.
Желтоқсан: Ануарбек Джалилов (27.12.1937–26.08.1999) — балет әртісі, педагог.
«Қазақ балетінің қайраткерлері» мерейтойлық күнтізбесі ұлттық балет мұрасын зерттеу, сақтау және насихаттау ісімен жүйелі түрде айналысып келе жатқан Qazaq Ballet Magazine ұжымының ауқымды еңбегінің айқын нәтижесі болып табылады. Бұл басылым мәдени жадыны ғана емес, сонымен қатар өнер тарихын кең аудитория үшін тірі, көрнекі әрі қолжетімді ресурсқа айналдырады.
Anniversary Calendar Figures of Kazakh Ballet Presented
On 26 October 2021, in Almaty, the anniversary calendar Figures of Kazakh Ballet was presented — a unique project by Qazaq Ballet Magazine that preserves the memory of the creators of Kazakh ballet and unites history, scholarship, and art in a single edition. This is more than a calendar: each page is a mini-encyclopaedia featuring the biography of a jubilee figure and their achievements, complemented by original graphic portraits that create a vivid visual image of the project’s protagonists.
Published in Kazakh and Russian, the calendar highlights 11 jubilees whose birthdays or anniversaries fall in 2022 and represents a systematic compendium of biographical data on key figures of Kazakh ballet. As part of the presentation at the T. Zhurgenov Kazakh National Academy of Arts, an exhibition of portrait works created specially for the calendar by artist Dulat Dender was also held.
The project was realised thanks to the coordinated work of the team: Damir Urazymbetov — author of the concept, texts, and editor-in-chief; Togzhan Moldalim — co-author of the texts and translator into Kazakh; Dulat Dender — artist; Guzel Nurimbetova — design and layout.
The creation of the calendar required comprehensive scholarly and organisational work: meticulous verification of archival sources, critical analysis of literature, comparison of photographic and documentary materials, and the structuring of information within a historical and cultural context. The edition features artists, directors, librettists, choreographers, designers, and researchers whose work shaped the formation and institutionalisation of Kazakh ballet.
Anniversaries featured in the calendar:
January: Mintai Tleubayev (03.01.1947–24.12.2009) — ballet dancer, choreographer, teacher.
February: Zaurbek Raibayev (13.02.1932–01.11.2011) — ballet dancer, choreographer, teacher.
March: Ulan Mirseidov (06.03.1952–30.01.2013) — ballet dancer, teacher, public figure.
April: Olga Vsevolodskaya-Golushkevich (16.04.1917–21.12.1993) — actress, choreographer, researcher.
May: Bulat Dzhantayev (25.05.1947–18.06.2007) — ballet dancer, teacher, public figure.
June: Vladimir Kolodenko (26.06.1907–09.08.1980) — theatre designer, Chief Designer of the Kazakh Opera and Ballet Theatre.
July: Lidiya Sarynova (28.07.1927–06.12.2006) — ballet scholar.
August: Ramazan Bapov (16.08.1947–11.03.2014) — ballet dancer, teacher.
September: Azerbaidzhan Mambetov (02.09.1932–17.11.2009) — theatre and film director, teacher.
October: International Ballet Day.
November: Gulzhikhan Galiyeva (11.11.1917–04.08.1982) — actress, public figure.
December: Anuarbek Jalilov (27.12.1937–26.08.1999) — ballet dancer, teacher.
The anniversary calendar Figures of Kazakh Ballet is a landmark achievement of the Qazaq Ballet Magazine team, which has been consistently engaged in the research, preservation and promotion of the national ballet heritage. This edition not only records cultural memory but also transforms the history of art into a living, visual and accessible resource for a wide audience.